بە دانایی سەرۆك مام جەلال، عێراق و کوردستان نەبوونەگۆڕەپانی یەکلاییکردنەوەی ململانێکان

رۆژی شەشی ئاپریل/نیسان ی ٢٠٠٥ نەك لای عێراقیی و کوردستانییەکان بەڵکو لای گەلانی ناوچەکە و جیهانیش ، رۆژێکی مێژویی بو نەك هەر لەبەر ئەوەی بۆ یەکەمینجار لە مێژوی عێراق و ناوچەکەشدا سەرۆك کۆمار بەهەڵبژاردنی نوێنەرانی گەل دەسەڵات وەردەگرێت ، بەڵکو ئەو سەرۆک کۆمارە مامجەلال بو ، کە زیاتر لە نیوسەدە بو خەباتی دژ بە دیکتاتۆرە یەك لە دوایەکەکانی عێراق بەرپا کردبو ، زیاتر لە نیوسەدە بو لە هەمو بۆنەیەکدا ،لە هەمو کۆڕو کۆبونەوەیەکی جیهانیی و ناوچەییدا  داکۆکیی لە مافی رەوای گەلی کوردستان و تەواوی پێکهاتە نەتەوەیی ، ئاینیی و مەزهەبییەکانی تری عێراقیشی دەکرد تا لە عێراقێکی دیموکرات و فیدراڵی سەربەخۆی ئازاددا بە مافەکانیان و بە ئازادیی شاد بن .

راستە عێراق  لە سەردەمی بەڕێزیاندا تەواوی کێشە بە میرات بەجێماوەکانی دیکتاتۆریەتی تیادا چارەسەر نەکرا ، بەڵام عێراق   تا رادەیەك ئارامیی و ئۆقرەییەکی وای بە خۆوە  بینی بو کە جێی دڵخۆشیی بو ، بە تایبەتیی هەرێمی کوردستان کە لە هەمو روەیەکەوە لەریزی پێشەوە بو ، داوا دەکرا لە ناوچەکانی تری عێراقیشدا چاوی لێ بکرێت .
ئەگەر دەستکەوت و پێشکەوتنەکانی عێراق لە سەردەمی سەرۆك مامجەلال دا باس بکرێن ، ئەوا   رێگرتن لەوەی عێراق ببێتە گۆڕەپانی ململانێی  دو دەوڵەتە ناکۆك و دوژمنەکە واتە ئەمریکا و ئێران. لێرەدا حیکمەت و پراگماتیەکەی سەرۆك مامجەلال   نەك هەر رۆڵی زۆر گرنگ و کاریگەری هەبو کە هەردو وڵاتی  ناکۆك عێراق نەکەنە شانۆی یەکلاییکردنەوەی ململانێکانیان، بەڵکو هەردو وڵات لە ئاست پاراستنی ئارامیی عێراق و رێز گرتن کە سەروەرییەکەی کۆك و هاوڕا بن .
لە چەندین وێستگەشدا عێراقی سەردەمی سەرۆك مامجەلال رۆڵی لێك نزیکبونەوەی بینیوە لە نێوان ئەو دو وڵاتەدا ، ئەمەش پێگەی عێراقی  بە جۆرێك بەهێز ببو کە  هیچ  لایەنێك بیر لەوە نەکاتەوە عێراق بکاتە  زاڵگەی سەرکەوتنی خۆی بەسەر ئەوی تریاندا .
دانایی و توانا دیپلۆماتییە بەهێزەکەی سەرۆك مامجەلال بە جۆرێك بو کە پەیوەندییەکانی نێوان عێراق و  ویلایەتە  یەکگرتوەکانی ئەمریکا لە هەمو ئاستەکاندا زۆر بەهێز بو ، سەرباری رێککەوتنی ستراتیژیی و ئەمنیی  و هاوپەیمانێتییە بەهێزەکە ، لە هەمان کاتدا لەگەڵ کۆماری ئیسلامییشدا پەیوەندییەکان لە هەمو ئاستەکاندا بەرەوپێش دەچون ، دیارە لەگەڵ دەوڵەتانی تری دراوسێ و ناوچەکە و جیهانیذ پەیوەندییەکان لە ئاستێکی نایابدا کە هەمویان بە پێی پرەنسیبی بەرژەوەندیی هاوبەش و رێز گرتن کەسەروەریی خاك و ئاوی یەکتر بو .
هەر بۆیە رۆژنامە نوسێکی بیانیی کاتێك سەرسامیی خۆی دەردەبڕێت بەرامبەر سەرۆك مامجەلال دەڵێت “ئەو سەرۆکە لە واشنتن  تەوقە لەگەڵ جۆرج بوش ، کۆندالیزا رایس ، ئۆباماو هیلاری کلینتن دەکات ، رێککەوتنیان لەگەڵدا  ئیمزا دەکات ، لە تارانیش لەگەڵ رابەری باڵا تا سەرکۆمار و گەورە فەرماندە سەربازییەکاندا کۆ دەبێتەوە ، لە ئانکارا لەگەڵ عبداللە گویل و ئەردۆگاندا کۆدەبێتەوە  ، داکۆکی لە سەرکردەکانی پ ک ک دەکات “. ئەوەش دانایی و سیاسەتە نەرم و نیانە دیپلۆماتییەکەی سەرۆك مامجەلال دوپات و بەرجەستە دەکاتەوە کە بەڕێزیانی پێ ناسراوە .
مانەوەی عێراق  لەو پێگە بەهێزەدا کە نەبێتە قوربانیی لەو روانگەیەوە سەرچاوەی گرتبو کە سەرۆك مامجەلال  پرەنسیبە نەگۆڕەکەی پەیڕەو دەکرد لەسەر بنەمای (دۆستایەتی نەك کلکایەتیی ، هاوپەیمانێتیی نەك پاشکۆیاتیی و نۆکەرایەتیی ) ، بەوەش عێراق و کوردستان پارێزراو بون لە هەر پڕیشکێکی ئاگری  ململانێی ئەو دو دەوڵەتە.
ئەمڕۆش لە کاتێکدا  یادی رۆژە مێژوییەکەی هەڵبژاردنی سەرۆك مامجەلال دەکەینەوە  لە ٦ی ئاپریل /نیسانی ٢٠٢٥ دا ، ناوچەکەمان و عێراق و کوردستانەکەمان   لە ژێر پڕیشکی ئاگری  جەنگێکی خوێن لەبەررۆیشتو دایە ،  پێویستە  هەموان  میتۆد و رێبازەکەی سەرۆك مامجەلال پەیڕەو بکەن ،   پەنا ببەن بۆ حیکمەتەکەی سەرۆك مامجەلال تا عێراق نەبێتە گۆڕەپانی ئەو جەنگە کە هیچ پەیوەندیی بە ئێمەوە نییە ، دەبێت لە هەرێمی کوردستان  حیکمەتەکەی مامی گەورەمان ببوژێتەوە کە چۆن تەبایی و ئاشتیی سیاسیی و کۆمەڵایەتیی لە ئارادا بو ، کوردستان بەهێز و خاوەن پێگەی خۆی بو هەم لە ئاستی عێراقیی و کوردستانیی ، هەم لە ئاستی ناوچەیی و جیهانییش .لە عێراقیش  هێزەرەسەنەکان رێگریی بکەن لەوە ئەم ئەزمونەی حوکمڕانیی لەدەست نەچێت ، ئەگەر نا ئەوا  چاەەنوسێك چاوەڕێ یان دەکات کە کەس  ئێرەییان پێ نابات ،هەرچییەکیش روبدات پەشیمانیی دادیان نادات.