مام جەلال ئەندازیاری تەبایی و کۆڵەکەی نیشتمانیی عێراق

مام جەلال ئەندازیاری تەبایی و کۆڵەکەی نیشتمانیی عێراق
لە مێژووی هاوچەرخی عێراقدا کەم سەرکردە هەن وەک مام جەلال تاڵەبانی توانیبێتیان مۆری خۆیان لەسەر پرۆسەی سیاسی و کۆمەڵایەتیی ئەم وڵاتە بەجێبهێڵن مام جەلال تەنها سەرۆک یەکیەتی نیشتمانی کوردستان کورد بەڵکو ئەو وەک "چەپکە گوڵەکە" و هێمای یەکڕیزی و پێکەوەژیانی سەرجەم پێکهاتە جیاوازەکانی عێراق دەبینرا ڕۆڵی ئەو لە یەکخستنی عێراقدا لە دوای ساڵی 2003، قۆناغێکی زێڕین بوو کە تێیدا وڵات لە لێواری هەڵدێر و شەڕی ناوخۆیی ڕزگار کرا.

سیاسەتی چەپکە گوڵەکە یەکێک لە ناوازەترین دەستەواژەکانی مام جەلال کە بوو بە فەلسەفەی حوکمڕانییەکەی چەمکی چەپکە گوڵەکە بوو ئەو پێی وابوو عێراق وەک باخچەیەکە کە لە گوڵی ڕەنگاوڕەنگ پێکهاتووە کورد، عەرەبی شیعە و سوننە، تورکمان، مەسیحی، ئێزدی و سابیئە، هەر هەموویان پێکهێنەری ئەو جوانییەن ئەو نەک هەر لە وتارەکانیدا بەڵکو لە کارکردنی ڕۆژانەیدا سەلماندی کە دەکرێت جیاوازییەکان بکرێنە سەرچاوەی هێز نەک دووبەرەکی.

مام جەلال وەک خاڵی کۆکەرەوە لەو سەردەمەی کە گرژییە تائیفییەکان لە عێراقدا گەیشتبوونە لووتکە ماڵی مام جەلال لە بەغدا ببوو بە قیبلەی سیاسییەکان کاتێک لایەنە شیعە و سوننەکان دەگەیشتنە بنبەست تەنها دەستپێشخەرییەکانی مام جەلال بوو کە دەیتوانی هەمووان لە دەوری یەک مێز کۆبکاتەوە ئەو بە لێهاتووییە دیپلۆماسییەکەی و ڕۆحیەتە نەتەوەیی و مرۆییەکەی توانیبووی متمانەی هەموو لایەک بەدەستبهێنێت لای شیعەکان دۆستێکی دێرین و نزیک بوو لای سوننەکان پارێزەرێکی ڕاستەقینەی مافەکانیان بوو و لای پێکهاتە کەمینەکانیش تاکە پشتیوان بوو
پارێزەری دەستوور و مافی پێکهاتەکانمام جەلال وەک یەکەم سەرۆک کۆماری هەڵبژێردراوی عێراق ڕۆڵێکی کاریگەری گێڕا لە نووسینەوەی دەستووری هەمیشەیی عێراق ئەو جەختی لەسەر ئەوە دەکردەوە کە عێراقێکی نوێ دەبێت لەسەر بنەمای دیموکراسی فیدراڵی و شەراکەتی ڕاستەقینە بونیاد بنرێت ئەو ڕێگەی نەدەدا هیچ پێکهاتەیەک هەست بە پەراوێزخستن بکات لە سەردەمی ئەودا سەرۆکایەتی کۆمار ببوو بە چەتری پاراستنی هەموو عێراقییەکان بێ جیاوازی ئایین و مەزهەب و نەتەوە.
گرنگترین خاڵەکانی ڕۆڵی مام جەلال لە یەکخستنی پێکهاتەکان لە
ڕێگری لە شەڕی ناوخۆ لە ساڵانی 2006-2007 کە شەڕی تائیفی گەیشتە ئەوپەڕی مام جەلال وەک سوپایەکی مەعنەوی ڕێگری لە پارچەبوونی عێراق کرد.
پاراستنی مافی کەمینەکان هەمیشە داکۆکیکارێکی سەرسەختی مەسیحییەکان ئێزدییەکان و سابیئەکان بوو و ماڵی خۆی بە ماڵی ئەوان دەزانی.
میانڕەوی لە بڕیاردان هیچ کاتێک ڕێگەی نەدا لایەنگریی نەتەوەیی یان حزبی زاڵبێت بەسەر بڕیارە نیشتمانییەکانیدا.
دروستکردنی هاوسەنگی توانی هاوسەنگییەکی ورد لە نێوان هێزە ناوچەییەکان و ناوخۆییەکاندا دروست بکات بۆ بەرژەوەندیی سەقامگیری عێراق.
مام جەلال تەنها سەرکردەیەکی سیاسی نەبوو بەڵکو ویژدانی زیندووی عێراق بوو ئەو بۆشاییەی دوای کۆچی دوایی ئەو لە گۆڕەپانی سیاسیی عێراقدا دروست بوو، سەلماندی کە مام جەلال ئەو (کۆڵەکە) بەهێزە بوو کە بنمیچی عێراقی لەسەر ڕاوەستابوو مێژوو ئەوەمان پێ دەڵێت کە یەکپارچەیی و تەبایی پێکهاتەکانی عێراق لە سەردەمی ئەودا بەرهەمی عەقڵێکی کراوە و دڵێکی گەورە بوو کە هەموو عێراقییەکانی وەک یەک تێدا جێ دەبووەوە نەوەکانی داهاتووی عێراق دەبێت لە قوتابخانەی مام جەلالەوە فێری لێبوردەیی و پێکەوەژیان ببن بۆ ئەوەی وڵاتێکی ئارام و گەشەسەندوویان هەبێت.