کاتێک کوردستان دەنگێکی بەهێزی هەبوو

لە مێژووی نەتەوەکاندا، هەندێک سەردەم هەن کە ناویان بە ناوی کەسایەتییەکەوە دەناسێندرێت، چونکە ئەو کەسایەتییە بووەتە دەنگ، ویست، هیوای گەل و ئاراستەی ڕووداوەکان. لە مێژووی هاوچەرخی کوردستاندا، سەرۆک مام جەلال تاڵەبانی یەکێک بوو لەو ڕێبەرانەی کە بوونی، تەنها بوونی تاکێک نەبوو؛ بەڵکو بوونی دەنگێکی بەهێز بوو کە لە ناوچە و جیهاندا گوێی لێ دەگیرا.

کاتێک مام جەلال لە ناو گۆڕەپانی سیاسیدا ئامادە بوو، کوردستان تەنها خاوەنی هێزی پێشمەرگە نەبوو، بەڵکو خاوەنی هێزی قسە، هێزی دیپلۆماسی و هێزی باوەڕپێکراویش بوو. ئەو تێگەیشتبوو کە لە سەردەمی نوێدا، چارەنووسی گەلان تەنها لە مەیدانی شەڕ دیاری ناکرێت، بەڵکو لە پشت مێزی گفتوگۆ، لە ناو دامەزراوە نێودەوڵەتییەکان و لە توانای درووستکردنی هاوپەیمانییەکانیش دیاری دەکرێت.

مام جەلال لە هەموو قۆناغە گرنگەکانی مێژووی نوێی کوردستاندا ئامادە بوو. لە خەباتی چەکدارییەوە بۆ دامەزراندنی سیستەمی فیدراڵی، لە بەڕێوەبردنی پەیوەندییە ناوخۆییەکانەوە بۆ گفتوگۆ لەگەڵ هێزە هەرێمایەتی و نێودەوڵەتییەکان، هەمیشە هەوڵی ئەوەی دا کە پرسی کورد بە زمانێکی ژیرانە و سیاسی بخاتە بەردەم جیهان.

ئەو پێی وابوو کە سەرکەوتنی نەتەوە بە توندوتیژی بەردەوام نابێت، بەڵکو بە درووستکردنی متمانە، یاسا، دامەزراوە و هاوبەشی سیاسی دەپارێزرێت. بۆیە لە زۆربەی قەیرانەکاندا، مام جەلال بە شوێنی زیادکردنی دوژمنایەتی، ڕێگای گفتوگۆی هەڵدەبژارد. ئەو سیاسەت نەدەبینی وەک مەیدانی تۆڵەسەندنەوە، بەڵکو وەک هونەری دۆزینەوەی چارەسەر دەیبینی.

یەکێک لە گەورەترین تایبەتمەندییەکانی مام جەلال ئەوە بوو کە دەیتوانی لەگەڵ هەمووان قسە بکات. لەگەڵ هاوڕێ، لەگەڵ نەیار، لەگەڵ کورد، عەرەب، تورکمان، ئاشووری و هەروەها لەگەڵ وڵاتانی دراوسێ و زلهێزەکان. ئەو باوەڕی وابوو کە ئەو ڕێبەرەی تەنها لەگەڵ هاوڕێکانی خۆی قسە دەکات، ناتوانێت مێژوو بگۆڕێت. ئەو ڕێبەرە مێژوو دەنووسێت کە بتوانێت دەرگای گفتوگۆ لەگەڵ هەمووان بکاتەوە.

لە سەردەمی سەرۆکایەتی کۆماری عێراقدا، مام جەلال وێنەیەکی نوێی لە کورد پێشکەش بە جیهان کرد. تا ئەو کاتە زۆر جار کورد بە چاوێکی تەنها ئەمنی یان سەربازی دەبینرا، بەڵام مام جەلال نیشانی دا کە کورد دەتوانێت ڕێبەرایەتی دەوڵەت بکات، یاسا بپارێزێت، هاوسەنگی نێوان پێکهاتەکان ڕابگرێت و ببێتە هێمای یەکڕیزی.

ئەو توانایەی هەبوو لە ساتە هەستیارەکاندا بڕیاری دروست وەربگرێت. زۆرجار پێش ئەوەی قەیرانەکان بگەنە لووتکە، بە گفتوگۆ و دیپلۆماسی ڕێگەی کەمکردنەوەی ئاگری ناکۆکی دەدۆزییەوە. ئەمەش وایکرد زۆر لە سەرکردە ناوخۆیی و دەرەکییەکان مام جەلال بە پیاوێکی متمانەپێکراو بناسن.

کاتێک باس لە دەنگی بەهێزی کوردستان دەکرێت، مەبەست تەنها دەنگی سیاسی نییە؛ مەبەست دەنگێکە کە گوێی لێ دەگیرێت، قسەی قبووڵ دەکرێت و بڕیاری لەسەر وەردەگیرێت. لە سەردەمی مام جەلالدا، هیچ بڕیارێکی گرنگ لە عێراق و زۆرجار لە ناوچەدا بەبێ ئامادەبوونی کورد و بەبێ گوێگرتن لە بۆچوونی مام جەلال تەواو نەدەبوو. ئەمە دەربڕینی کێشەی هێزی سەربازی نەبوو، بەڵکو هێزی متمانە، ژیری و دیپلۆماسی بوو.

مام جەلال هەروەها باوەڕی وابوو کە یەکگرتوویی کورد، سەرمایەی ستراتیژییە. هەمیشە بانگەوازی نزیکبوونەوەی هێزە کوردستانییەکانی دەکرد، چونکە دەیزانی کە کوردستان کاتێک دەنگێکی بەهێز دەبێت کە دەنگەکە یەک بێت. ئەو هەستی دەکرد ناکۆکیی ناوخۆ هەمیشە باشترین هەل بۆ ئەوانی تر درووست دەکات.

مام جەلال لە هەمان کاتدا پیاوی خوێندنەوەی مێژوو و تێگەیشتن لە داهاتووش بوو. زۆرجار بڕیارەکانی لەسەر بنەمای ئەوە وەردەگرت کە داهاتوو چی پێویست دەکات، نەک تەنها ئەوەی ئەمڕۆ چەند قازانجێکی کاتی درووست دەکات. ئەم بیرکردنەوە ستراتیژییە وایکرد کە لە زۆر بواردا پێش سەردەمی خۆی بڕوات.

هەر بۆیە، کاتێک ناوی مام جەلال دەهێندرێتەوە، زۆر کەس بە حەسرەتەوە باس لەو سەردەمە دەکەن. نەک تەنها بەهۆی کەسایەتییەکەی، بەڵکو بەهۆی ئەو پێگەیەی کە کوردستانی لە ناوچە و جیهاندا هەیبوو. ئەو پێگەیە بە پارێزگاری، ژیری، دیپلۆماسی و خزمەت بە هاوبەشی نیشتمانی درووست کرابوو.

ئێستا، لە کاتێکدا ناوچەکە بە خێرایی دەگۆڕێت و هاوکێشە سیاسییەکان هەموو ڕۆژێک ئاڵۆزتر دەبن، زیاتر لە هەر کاتێک پێویستە بیری سیاسی مام بخوێنینەوە بیرێك کە فێرمان دەکات هێز لە توندوتیژیدا نییە، هێز لە متمانە، دانایی، یەکگرتوویی، دیپلۆماسی و توانای پاراستنی بەرژەوەندیی نیشتمانییە.

مام جەلال کەسێک بوو کە مێژوو دروستی کرد، نەک تەنها بەشداری مێژوو بکات. هەروەها دەنگێک بوو کە لە هەموو گۆڕەپانەکاندا گوێی لێ دەگیرا. بۆیە، هەر کاتێک باس لەو سەردەمە دەکرێت، یەک ڕستە لە بیر هەموواندا دەمێنێتەوە

کاتێک کوردستان دەنگێکی بەهێزی هەبوو ئەوە سەردەمی مام بوو